Դուք ստացել եք հարցազրույցի հրավերը։ Ադրենալինի առաջին ալիքին հաջորդում է տագնապը. «Ի՞նչ են հարցնելու», «Արդյո՞ք իմ ուզած աշխատավարձը իրատեսական է», «Ինչպիսի՞ն է իրականում այդ ընկերությունը»։ Այս հարցերի պատասխանները գուշակելը նման է մթության մեջ քայլելուն։ Սակայն ժամանակակից աշխատաշուկան այլևս թույլ չի տալիս կույր գործել։ Այսօր հարցազրույցը ստրատեգիական երկխոսություն է, որտեղ հաջողության իրական գրավականը սեփական մասնագիտական կշիռն ու շուկայի իրական պահանջները համադրելու կարողությունն է։

Մեր նախորդ հոդվածներից մեկում մենք հրապարակել էինք վիճակագրություն այն մասին, թե որոնք են աշխատանքի փնտրման գործընթացի ամենաբարդ փուլերը թեկնածուների համար։ Հարցվածների զգալի մաս որպես ամենամեծ մարտահրավեր նշել էր հենց հարցազրույցին պատրաստվելը և այդ փուլի հաջող հաղթահարումը։ Սա բնական է, քանի որ հարցազրույցի սենյակում բախվում են անորոշությունը, սեփական փորձը ճիշտ ներկայացնելու պատասխանատվությունն ու գործատուի բարձր ակնկալիքները։ Հենց այդ պատճառով, ստորև կիսվում ենք հարցազրույցին պատրաստվելու մի քանի օգտակար խորհուրդներով, որոնք կօգնեն ձեզ փոխել ձեր մոտեցումը և հարցազրույցի գնալ ոչ թե որպես պարզապես հայցող, այլ որպես սեփական արժեքը գիտակցող պրոֆեսիոնալ գործընկեր։

Հարցազրույցների ժամանակ թեկնածուների ամենատարածված սխալներից մեկը սեփական անձի վրա չափազանց կենտրոնացումն է։ Մինչդեռ հաջողության իրական բանալին գործատուի «ցավոտ կետերը» և կարիքները հասկանալու մեջ է։ Ցանկացած ընկերություն նոր աշխատակից փնտրելիս փորձում է լուծել որոշակի խնդիր, և ձեր նպատակն է ցույց տալ, որ հենց դո՛ւք եք այդ լուծումը։ Սակայն ինչպե՞ս հասկանալ ընկերության իրական կարիքները, եթե դուք դեռ այնտեղ չեք աշխատում։ Այստեղ սովորական «About Us» բաժինը կարդալը բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է կատարել խորքային ուսումնասիրություն։

Ինչպե՞ս իրականացնել այդ ուսումնասիրությունը.

Մշակութային կոդի վերծանում (Cultural Fit). Ժամանակակից HR ռազմավարություններում մասնագիտական հմտություններից (hard skills) զատ, առաջնային պլան է մղվում թեկնածուի համապատասխանությունը ընկերության ներքին մշակույթին։

Թիրախային հարցերի պատրաստում. Ինֆորմացիոն պատրաստվածությունը ձեզ թույլ է տալիս հանդիպման վերջում տալ ոչ թե կամայական հարցեր, այլ այնպիսի հարցադրումներ, որոնք ցույց կտան ձեր ներգրավվածությունը։ Օրինակ՝ «Ես տեսա ձեր էջում, որ դուք մեծացնում եք ձեր տեխնիկական թիմը և նոր նախագծեր եք սկսում, ինչպե՞ս է այս հաստիքը նպաստելու այդ գործընթացին»։ Նման հարցը ձեզ միանգամից առանձնացնում է տասնյակ այլ թեկնածուներից։

Հիշե՛ք, գործատուն փնտրում է ոչ թե պարզապես աշխատողի, այլ մեկին, ով արդեն իսկ կիսում է իրենց տեսլականը։ Տեղեկացված լինելը ձեր առաջին և ամենահզոր քայլն է այդ վստահությունը կառուցելու ճանապարհին։

Աշխատավարձի շուրջ քննարկումը հաճախ հարցազրույցի ամենազգայուն և հոգեբանորեն լարված պահն է։ Թեկնածուների մեծ մասը հայտնվում է մի իրավիճակում, որը կարելի է անվանել «ակնկալիքների երկընտրանք»՝ ինչպե՞ս նշել մի թիվ, որը չի մերժվի գործատուի կողմից, բայց նաև չի թերագնահատի սեփական մասնագիտական կշիռը։ Այս հավասարակշռությունը պահելու համար անհրաժեշտ է դուրս գալ «գուշակությունների» դաշտից և հիմնվել աշխատաշուկայի իրական վիճակագրության վրա։ Օրինակ՝ staff.am-ի Compass վերլուծական հարթակը պարբերաբար հրապարակում է համապարփակ տվյալներ տարբեր ոլորտների վերաբերյալ։ Այն ներառում է ոչ միայն աշխատավարձերի դինամիկան, այլև ամենապահանջված հմտությունների, գործող արտոնությունների (benefits) և շուկայի ընդհանուր միտումների վերլուծությունը։ Սա այն տեղեկատվական հենքն է, որը թեկնածուին թույլ է տալիս տեսնել շուկայի իրական պատկերը նախքան հարցազրույցի գնալը։

Ինչպե՞ս օգտագործել այդ տվյալները ձեր օգտին.

Աշխատավարձային սանդղակի հստակեցում. Երբ ձեր ակնկալիքը հիմնված է ոլորտային վերլուծությունների վրա, այն դադարում է լինել պարզապես «ցանկալի թիվ»։ Հարցազրույցի ժամանակ դուք կարող եք կիրառել փաստարկված հաղորդակցություն. «Ուսումնասիրելով շուկայի ներկայիս միտումները և տվյալ հաստիքի համար առկա միջին սանդղակը՝ իմ ակնկալիքը գտնվում է X-ից Y միջակայքում»։ Սա գործատուին հուշում է, որ դուք իրազեկ մասնագետ եք, ով հասկանում է նաև բիզնեսի տրամաբանությունը։

Արտոնությունների փաթեթի գնահատում. Իմանալով, թե տվյալ ոլորտում որոնք են ընդունված ստանդարտ բենեֆիթները (առողջության ապահովագրություն, վերապատրաստումներ, ճկուն գրաֆիկ), դուք կարող եք ավելի գրագետ կառուցել ձեր հարցերը։ Եթե առաջարկվող աշխատավարձը մի փոքր ցածր է ձեր սպասելիքից, դուք կարող եք բանակցել այլ առավելությունների շուրջ, որոնք ընդունված են շուկայում։

Հոգեբանական վստահություն. Շուկայական իրական պատկերի իմացությունը ձեզ ազատում է անհիմն անհանգստությունից։ Դուք դադարում եք վախենալ չափազանցված աշխատավարձի սանդղակից կամ թերագնահատված լինելուց, քանի որ ձեր պահանջը հիմնված է պրոֆեսիոնալ հետազոտության վրա։

Աշխատավարձի և աշխատանքային պայմանների շուրջ գրագետ խոսելը պրոֆեսիոնալ հասունության ցուցիչ է։ Օգտագործելով առկա վերլուծական տվյալները՝ դուք ցույց եք տալիս, որ ձեր որոշումները հիմնված են փաստերի վրա։ Սա հնարավորություն է ստեղծում կառուցելու արդար համագործակցություն, որտեղ թե՛ դուք, թե՛ գործատուն վստահ եք կատարված ընտրության հարցում։

Հարցազրույցների ժամանակ թեկնածուների մեծ մասը սահմանափակվում է սեփական պարտականությունների թվարկմամբ՝ «ես արել եմ սա», «պատասխանատու եմ եղել դրա համար»։ Սակայն ժամանակակից գործատուին հետաքրքրում է ոչ թե ձեր գործողությունների ընթացքը, այլ այն արժեքը, որը դուք ստեղծել եք ձեր աշխատանքով։ Ձեր փորձը համոզիչ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է այն ներդաշնակել գործատուի պահանջների հետ։ Հաստիքի նկարագրության մեջ նշված «Required Skills» (Պահանջվող հմտություններ) բաժինը ձեզ համար պետք է ծառայի որպես ճանապարհային քարտեզ։

Ինչպե՞ս կառուցել պատասխանները, որոնք տպավորություն կթողնեն.

Փաստարկված հմտություններ (The STAR Method). Երբ խոսում եք ձեր հմտությունների մասին, օգտագործեք կոնկրետ օրինակներ ձեր փորձից։ Ներկայացրեք իրավիճակը (Situation), ձեր առջև դրված խնդիրը (Task), ձեր կատարած գործողությունները (Action) և ամենակարևորը՝ արդյունքը (Result)։ Օրինակ՝ փոխանակ ասելու «ես լավ եմ տիրապետում վաճառքի հմտություններին», ասեք՝ «կիրառելով նոր մոտեցումներ՝ ես կարողացել եմ 3 ամսում ավելացնել վաճառքի ծավալները 20%-ով»։ Թվերն ու չափելի արդյունքները ձեր լավագույն դաշնակիցներն են։

Հմտությունների համադրումը ընկերության կարիքների հետ. Մինչ հարցազրույցը վերլուծեք, թե հաստիքի հայտարարության մեջ նշված որ հմտություններն են առանցքային տվյալ ընկերության համար։ Եթե ընկերությունը գտնվում է ակտիվ աճի փուլում, շեշտադրեք ձեր ճկունությունն ու արագ սովորելու կարողությունը։ Եթե նրանք փնտրում են կայունություն, խոսեք ձեր համակարգված աշխատանքի և նախագծերը մինչև վերջ հասցնելու փորձի մասին։

Բացերի կառավարում. Եթե տեսնում եք, որ որոշ պահանջվող հմտությունների դեռևս կատարելապես չեք տիրապետում, մի՛ փորձեք դա թաքցնել։ Փոխարենը՝ ցույց տվեք ձեր պատրաստակամությունն ու քայլերը, որոնք ձեռնարկում եք այդ ուղղությամբ։ Օրինակ՝ նշեք այն դասընթացները կամ մասնագիտական գրականությունը, որն այժմ ուսումնասիրում եք։ Գործատուները բարձր են գնահատում ինքնազարգացման ձգտումը։

Հիշե՛ք, հարցազրույցը հնարավորություն է ապացուցելու, որ դուք ոչ միայն կարող եք անել այդ աշխատանքը, այլև այն մարդն եք, ով կօգնի ընկերությանը հասնել նոր հաջողությունների։ Ձեր հմտությունները ներկայացրեք որպես լուծումներ, և դուք կդառնաք անփոխարինելի թեկնածու։

Հարցազրույցի սենյակից դուրս գալը կամ տեսազանգն անջատելը դեռևս գործընթացի ավարտը չէ։ Շատ թեկնածուների համար հենց այստեղ է սկսվում ամենաբարդ շրջանը՝ սպասումը։ Լռությունը կարող է տագնապ առաջացնել, սակայն պրոֆեսիոնալ մոտեցումը պահանջում է համբերատարություն և սեփական քայլերի ճիշտ հաջորդականություն։

Ինչպե՞ս ճիշտ կազմակերպել «հետհարցազրույցային» շրջանը.

Շնորհակալական նամակ (Follow-up). Հարցազրույցից հետո 24 ժամվա ընթացքում ուղարկված կարճ և նրբանկատ շնորհակալական նամակը կարող է դրականորեն առանձնացնել ձեզ մյուսներից։ Սա ոչ միայն քաղաքավարության դրսևորում է, այլև ևս մեկ առիթ՝ վերահաստատելու ձեր հետաքրքրվածությունը հաստիքի նկատմամբ և շնորհակալություն հայտնելու տրամադրված ժամանակի համար։

Հետադարձ կապի (Feedback) ուժը. Եթե պատասխանը բացասական է, մի՛ ընդունեք դա որպես ձախողում։ Պրոֆեսիոնալ թեկնածուն այս իրավիճակն օգտագործում է աճի համար։ Խնդրեք կառուցողական կարծիք ձեր հարցազրույցի վերաբերյալ։ Իմանալով, թե որ հմտությունները կամ պատասխաններն են կարիք ունեցել լրամշակման, դուք հաջորդ հարցազրույցին կներկայանաք շատ ավելի պատրաստված։ Բացի այդ, դրական և շնորհակալ վերաբերմունքը մերժման դեպքում լավ հիմք է ստեղծում, որպեսզի գործատուն ձեզ հիշի հետագա այլ հաստիքների համար։

Ինքնավերլուծություն. Մինչ սպասում եք պատասխանին, ինքներդ ձեզ համար վերլուծեք հանդիպման ընթացքը։ Ո՞ր հարցերն էին դժվար, ո՞ր հատվածում էիք ձեզ վստահ զգում։ Սա ձեզ թույլ կտա շարունակաբար կատարելագործել ձեր ներկայանալու արվեստը։

Հարցազրույցը հաջողությամբ հաղթահարելը ոչ թե բախտի, այլ ճիշտ ռազմավարության արդյունք է։ Այն սկսվում է ընկերության խորքային ուսումնասիրությունից, անցնում շուկայական տվյալների վրա հիմնված բանակցություններով և ավարտվում պրոֆեսիոնալ հետադարձ կապով։ Օգտագործելով staff.am-ի ընձեռած վերլուծական և տեղեկատվական հնարավորությունները՝ դուք անորոշությունը վերածում եք վստահության։ Հիշե՛ք, յուրաքանչյուր հարցազրույց, անկախ վերջնական արդյունքից, ձեզ մեկ քայլով ավելի է մոտեցնում ձեր նպատակին։ Իսկ եթե հենց այս պահին գտնվում եք ձեր երազանքի աշխատանքի փնտրման փուլում, ապա ժամանակն է կիրառել ստացված գիտելիքները գործնականում։ Անցեք staff.am, բացահայտեք լավագույն գործատուների թափուր հաստիքներն ու գտեք այն աշխատանքը, որին վաղուց սպասում էիք։ Պատրաստվածությունը ձեր լավագույն ներդրումն է ձեր իսկ կարիերայում։

Հարցազրույցին պատրասվելու մասին օգտակար խորհուրդներ կգտնեք նաև Career Factory by staff.am-ի 4C-ի դասընթացի 4-րդ տեսադասում։